॥ શ્રી સ્વામિનારાયણો વિજયતે ॥

ભગવાન સ્વામિનારાયણનાં

॥ વચનામૃત ॥

લોયા-૧૨: છ પ્રકારના નિશ્ચયનું, સવિકલ્પ-નિર્વિકલ્પ નિશ્ચયનું

પ્રસંગ

પ્રસંગ ૨

સં. ૧૯૩૯માં સુરતમાં પુરુષોત્તમના અતિ ઉત્તમ અને તત્ત્વે સહિત નિર્વિકલ્પ નિશ્ચય ઉપર વાત કરતાં ભગતજી મહારાજે એક દિવસ કહ્યું, “‘નિજાત્માનં બ્રહ્મરૂપં’ એ શિક્ષાપત્રીના શ્લોકમાં મહારાજે ત્રણ દેહથી વિલક્ષણ એવું પોતાને બ્રહ્મનું સ્વરૂપ માનીને, પુરુષોત્તમ નારાયણની ભક્તિ કરવાની કહી છે. એવી રીતે વર્તીને જે ભક્તિ કરતો હોય તેને જ પુરુષોત્તમ નારાયણનો અતિ ઉત્તમ નિર્વિકલ્પ નિશ્ચય થયો કહેવાય.” તે ઉપર લોયા ૧૨મું વચનામૃત વંચાવ્યું અને વાત કરી, “આપણે રોજ આરતી પછી ‘નિર્વિકલ્પ ઉત્તમ અતિ’ એ પ્રાર્થના બોલીએ છીએ. ધામરૂપ અક્ષર જે ગુણાતીતાનંદ સ્વામી – તેમના સાધર્મ્યપણાને પામ્યા વિના પુરુષોત્તમનો અતિ ઉત્તમ નિર્વિકલ્પ નિશ્ચય થઈ શકે જ નહીં. માટે ગુણાતીતાનંદ સ્વામીની ઉપેક્ષા કરીને પુરુષોત્તમનો નિશ્ચય નહીં જ થાય; પણ ભક્તે સહિત ભગવાનની ઉપાસના હશે અને બ્રહ્મસ્વરૂપ સત્પુરુષનો જોગ હશે તો જોતજોતામાં ઉત્તમ નિર્વિકલ્પ નિશ્ચય થઈ જશે.”

[બ્રહ્મસ્વરૂપ શાસ્ત્રીજી મહારાજ: ૧/૫૮]

Prasang 2

Samvat 1939, Surat. Explaining the topic of nirvikalp nischay of Purushottam, Bhagatji Mahārāj said, “In the Shikshapatri shlok ‘Nijātmānam brahmarupam’, Shriji Mahārāj has commanded us to identify our self with Brahma, which is separate from the three bodies, and worship Purushottam Nārāyan. One who worships Purushottam Nārāyan in this manner is said to have attained nirvikalp nischay.” Then, he had Loyā 12 read and said, “Everyday during ārti, we sing the prārthanā ‘Nirvikalp uttam ati’. Without imbibing the qualities of Gunātitānand Swāmi, who is Akshar in the form of [Purushottam’s] Dhām, one cannot achieve the highest level of nirvikalp nischay. Therefore, nischay of Purushottam will not develop if one remains indifferent to Gunātitānand Swāmi; on the contrary, if one’s upāsanā is based on Bhagwān and his Bhakta, and one maintains contact of a Brahmaswarup Satpurush, then one will immediately develop the highest level of nirvikalp nischay.”

[Brahmaswarup Shāstriji Mahārāj: 1/58]

પ્રસંગ

પ્રસંગ ૩

સં. ૧૯૩૯ની ફાગણ સુદ ત્રીજના દિવસે સુરતના સ્વામિનારાયણ મંદિરમાં ઘનશ્યામ મહારાજની મૂર્તિપ્રતિષ્ઠાનો સમૈયો હતો. આ પ્રસંગે ભગતજી મહારાજ ખાસ પધારેલા. સમૈયાની જવાબદારી શાસ્ત્રીજી મહારાજના શિરે હતી. અહીં એક વાર ભગતજી મહારાજે વચનામૃત લોયા ૧૨ના આધારે ઉત્તમ નિર્વિકલ્પ નિશ્ચયની વાત કરી. અક્ષરની અનિવાર્યતાની ચાવીરૂપ આ વચનામૃતની ગહનતા ભગતજી મહારાજની કથા દ્વારા શાસ્ત્રીજી મહારાજને સમજાઈ ગઈ.

એ અરસામાં સુરતના કેટલાક હરિભક્તો સંધ્યા આરતી પછી વિજ્ઞાનાનંદ સ્વામી પાસે આવીને બેઠેલા. તેઓએ પૂછ્યું, “સ્વામી! આપણે ઉત્તમ નિર્વિકલ્પ નિશ્ચયની માંગણી રોજ સંધ્યા આરતીમાં કરીએ છીએ. તે ઉત્તમ નિર્વિકલ્પ નિશ્ચય એટલે શું?”

તે વખતે વિજ્ઞાનાનંદ સ્વામીએ જણાવ્યું, “વિકલ્પે રહિત જે નિરુત્થાનપણાનો નિશ્ચય તેને નિર્વિકલ્પ નિશ્ચય કહેવાય.” આ સંદર્ભમાં ભાગવતનાં કેટલાક પ્રમાણો પણ તેઓએ આપ્યા.

તે સમયે શાસ્ત્રીજી મહારાજ પણ ત્યાં હતા. તેઓએ વિજ્ઞાનાનંદ સ્વામીને પૂછ્યું, “સ્વામી! લોયાના ૧૨મા વચનામૃતમાં આ પ્રશ્નનો ઉત્તર મહારાજે કર્યો છે તેનું કેવી રીતે સમજવું?”

તે સાંભળી વિજ્ઞાનાનંદ સ્વામીને આશ્ચર્ય થયું કે: “વચનામૃતમાંથી આનો ઉત્તર આ સાધુએ ક્યાંથી શોધી કાઢ્યો?” પછી વચનામૃતનો ચોપડો મંગાવીને ઉત્તર વાંચી જોયો. પછી તેમણે પૂછ્યું, “તમને આ વચનામૃત કોણે બતાવ્યું?” ત્યારે શાસ્ત્રીજી મહારાજે ભગતજી મહારાજની વાત કરી. તે સાંભળી વિજ્ઞાનાનંદ સ્વામી રાજી થયેલા.

[બ્રહ્મસ્વરૂપ શાસ્ત્રીજી મહારાજ: ૧/૫૮]

Prasang 3

On Falgun sud 3 of Samvat 1939, the murti-pratishthā of Ghanshyām Mahārāj at the Swāminārāyan Mandir of Surat was celebrated. Bhagatji Mahārāj had specially come for this occasion. The responsibility of this event was on Shāstriji Mahārāj’s shoulders. During this time, Bhagatji Mahārāj spoke about the highest level of nirvikalp nischay based on Vachanāmrut Loya-12. Shāstriji Mahārāj understood the necessity of Aksharbrahman – who is the key in developing nirvikalp nischay.

One day, many devotees of Surat were sitting with Vignānānand Swāmi (one of Shriji Mahārāj’s paramhansa; the one who had given Dungar Bhakta dikshā) after the evening ārti. They asked Vignānānand Swāmi, “Swāmi, we ask for the attainment of the highest level of nirvikalp nischay during the evening ārti. What is that highest level of nirvikalp nischay?”

Vignānānand Swāmi answered, “The level of faith that develops when one is free from all doubts is the highest level of nirvikalp nischay.” Then Swāmi gave many references from the Bhagwat related to the topic. Shāstriji Mahārāj, who was present, asked, “Swāmi, how should we understand Shriji Mahārāj’s answer to this question in Loya-12?”

Hearing an unexpected question, Vignānānand wondered how this sadhu found the answer from the Vachanāmrut. Swāmi asked, “Who pointed you to this Vachanāmrut?” Shāstriji Mahārāj said he had heard Bhagatji Mahārāj’s discourse on it. Vignānānand Swāmi became pleased [knowing that Shāstriji Mahārāj had developed faith in Bhagatji Mahārāj].

[Brahmaswarup Shāstriji Mahārāj: 1/58]

SELECTION 
TYPE * ઇતિહાસ * મહિમા * નિરૂપણ * પ્રસંગ * સાર * આખ્યાન VAKTA * અક્ષરબ્રહ્મ શ્રી ગુણાતીતાનંદ સ્વામી * બ્રહ્મસ્વરૂપ પ્રમુખસ્વામી મહારાજ * બ્રહ્મસ્વરૂપ પ્રાગજી ભક્ત * બ્રહ્મસ્વરૂપ મહંત સ્વામી મહારાજ * બ્રહ્મસ્વરૂપ યોગીજી મહારાજ * બ્રહ્મસ્વરૂપ શાસ્ત્રીજી મહારાજ REFERENCE * અક્ષરબ્રહ્મ શ્રી ગુણાતીતાનંદ સ્વામી: ભાગ ૧ * અક્ષરબ્રહ્મ શ્રી ગુણાતીતાનંદ સ્વામી: ભાગ ૨ * અક્ષરામૃતમ્ * ચલો ચલેં હમ અક્ષરધામ * જેવા મેં નિરખ્યા રે - ભાગ ૧ * જેવા મેં નિરખ્યા રે - ભાગ ૨ * જેવા મેં નિરખ્યા રે - ભાગ ૩ * જેવા મેં નિરખ્યા રે - ભાગ ૬ * પરાભક્તિ * બ્રહ્મના સંગે * બ્રહ્મસ્વરૂપ પ્રમુખસ્વામી મહારાજ: ભાગ ૨ * બ્રહ્મસ્વરૂપ પ્રમુખસ્વામી મહારાજ: ભાગ ૩ * બ્રહ્મસ્વરૂપ યોગીજી મહારાજ: ભાગ ૧ * બ્રહ્મસ્વરૂપ યોગીજી મહારાજ: ભાગ ૨ * બ્રહ્મસ્વરૂપ યોગીજી મહારાજ: ભાગ ૩ * બ્રહ્મસ્વરૂપ યોગીજી મહારાજ: ભાગ ૪ * બ્રહ્મસ્વરૂપ યોગીજી મહારાજ: ભાગ ૫ * બ્રહ્મસ્વરૂપ યોગીજી મહારાજ: ભાગ ૬ * બ્રહ્મસ્વરૂપ શાસ્ત્રીજી મહારાજ: ભાગ ૧ * બ્રહ્મસ્વરૂપ શાસ્ત્રીજી મહારાજ: ભાગ ૨ * બ્રહ્મસ્વરૂપ શ્રી પ્રાગજી ભક્ત * ભગવાન સ્વામિનારાયણ: ભાગ ૪ * ભગવાન સ્વામિનારાયણ: ભાગ ૫ * યોગીગીતા મર્મ * યોગીજી મહારાજની બોધ કથાઓ * યોગીવાણી * સંજીવની * સત્સંગ સૌરભ: ભાગ ૧ * સ્વભાવવશ સંસાર * સ્વામીની વાતો PLACE YEAR
Go

Type: Keywords Exact phrase